alt
    Modelarze zajmujący się bronią pancerną, a szczególnie polską i to przedwrześniową, mają nie lada atrakcję. Oto w końcu 2003 roku pozyskano do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie dwa eksponaty będące przedstawicielami tego rodzaju broni sprzed 1939 roku. Wydarzenie to jest o tyle istotne, że dotychczas w polskich zbiorach muzealnych nie było ani jednego pojazdu reprezentującego ten okres historii polskiej broni pancernej.
Po zakończeniu II wojny światowej poza granicami Polski byty znane i udokumentowane przynajmniej trzy miejsca, gdzie znajdowały się polskie czołgi typu TK-3 lub TKS. Było to: Kubinka w Rosji, gdzie eksponowano czołg typu TKS, Kalemagdan w Belgradzie, gdzie znajdował się czołg typu TK-3 oraz szwedzkie muzeum broni pancernej w Axwall, gdzie prezentowano wrak czołgu TKS.
Spośród tych trzech eksponatów najlepiej jest zachowany egzemplarz czołgu znajdujący się Kubince pod Moskwą. Różne wojenne losy zaprowadziły te czołgi do tych miejsc. Było również kilka sygnałów, że egzemplarz tego czołgu znajduje się gdzieś w Polsce. Chyba byty to jednak tylko plotki. Nasi muzealnicy oraz entuzjaści broni pancernej od wielu już lat starali się sprowadzić któryś z tych czołgów z zagranicy do kraju. Poszukiwania jak i próby pozyskania znanych egzemplarzy tego sprzętu przez wiele lat nie przynosiły żadnych efektów. Aż w końcu doczekaliśmy się.
We wrześniu 2003 r. Prywatna Kolekcja Pojazdów Militarnych ARES przekazała w depozyt do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie podwozie czołgu TK-3. Po bardzo wielu zabiegach egzemplarz ten został odkupiony od prywatnego kolekcjonera we Francji. W grudniu 2003 r. Szwedzkie Muzeum Armii w Sztokholmie przekazało Muzeum Wojska Polskiego czołg TKS.
Pozyskanie tych eksponatów było bardzo trudne, ponieważ te egzemplarze czołgów w muzeum techniki wojskowej to prawdziwy rarytas i było na nie wielu chętnych. Tym większy jest sukces sprowadzenia ich do Polski, gdzie jest ich właściwe miejsce.
Oba eksponaty są prezentowane obecnie w holu przed wejściem do budynku Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, w Alejach Jerozolimskich. Jak jest to widoczne na zdjęciach, eksponaty są w różnym stanie technicznym, bardziej kompletny jest czołg TKS.
Planowana jest rekonstrukcja obu pojazdów, w związku z tym Muzeum Wojska Polskiego jest żywo zainteresowane pozyskaniem oryginalnych, brakujących elementów pancerza i podzespołów do obu czołgów.
W najbliższym czasie w „Modelarzu” zostaną przedstawione plany oraz opis konstrukcji tego ciekawego pojazdu.